Boekhouder of accountant: wat is het verschil?

Wie een onderneming heeft, krijgt vroeg of laat te maken met administratie, belastingaangiften, jaarcijfers en financiële verplichtingen. Daarbij komen verschillende financiële dienstverleners in beeld. De termen boekhouder en accountant worden in de praktijk regelmatig door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde.

Het belangrijkste verschil tussen een boekhouder en accountant is dat een boekhouder zich vooral bezighoudt met de financiële administratie en de verwerking van financiële gegevens, terwijl een accountant een wettelijk gereguleerd beroep uitoefent en daarnaast onder meer jaarrekeningen kan samenstellen, beoordelen of controleren. De titel accountant is in Nederland wettelijk beschermd.

Voor een zzp'er, eenmanszaak, vof of bv is het daarom belangrijk om te bepalen welke financiële ondersteuning daadwerkelijk nodig is. Een ondernemer die vooral hulp zoekt bij de dagelijkse administratie heeft mogelijk voldoende aan een boekhouder. Een onderneming die behoefte heeft aan specifieke accountantswerkzaamheden, financiële zekerheid of controle kan een accountant nodig hebben.

In dit artikel lees je wat het verschil is tussen een boekhouder of accountant, welke werkzaamheden zij uitvoeren, wanneer je voor de één of de ander kiest en waar je op moet letten bij het vinden van een geschikte financiële professional.

Wat is het verschil tussen een boekhouder of accountant?

Een boekhouder verwerkt en beheert voornamelijk de financiële administratie van een onderneming. Een accountant heeft een breder en wettelijk gereguleerd takenpakket en kan, afhankelijk van zijn of haar bevoegdheden, financiële informatie samenstellen, beoordelen of controleren.

Het verschil zit dus niet alleen in de werkzaamheden, maar ook in opleiding, beroepsregels, wettelijke bescherming en bevoegdheden.

Een eenvoudige vergelijking:

Onderdeel	Boekhouder	Accountant
Financiële administratie verwerken	Ja	Ja
Facturen en bonnetjes verwerken	Ja	Ja
Btw-administratie ondersteunen	Vaak	Ja
Btw-aangifte verzorgen	Vaak	Ja
Jaarrekening samenstellen	Kan, afhankelijk van dienstverlening	Ja
Financieel advies	Kan	Ja
Jaarrekening beoordelen	Nee als wettelijke accountantsopdracht	Ja
Jaarrekening controleren	Nee	Ja, indien bevoegd
Beschermde beroepstitel	Nee	Ja
Inschrijving NBA-register	Niet vereist	Vereist voor de accountantstitel
Tuchtrecht voor accountants	Nee	Ja

De precieze dienstverlening verschilt per kantoor. Niet iedere boekhouder biedt dezelfde diensten aan en accountants kunnen zich eveneens specialiseren.

Wat doet een boekhouder?

Een boekhouder houdt zich voornamelijk bezig met het verwerken, controleren en organiseren van de financiële administratie van een onderneming. Denk bijvoorbeeld aan het verwerken van verkoopfacturen, inkoopfacturen, bonnetjes en banktransacties.

De boekhouder zorgt ervoor dat financiële gegevens overzichtelijk en actueel worden verwerkt. Vanuit die administratie kunnen vervolgens bijvoorbeeld btw-aangiften, financiële rapportages en andere administratieve werkzaamheden worden uitgevoerd.

Veel voorkomende werkzaamheden van een boekhouder zijn:

Verwerken van inkomsten en uitgaven
Verwerken van verkoop- en inkoopfacturen
Verwerken van banktransacties
Controleren van administratieve gegevens
Bijhouden van de debiteuren- en crediteurenadministratie
Voorbereiden of verzorgen van btw-aangiften
Ondersteunen bij de jaarafsluiting
Opstellen van financiële overzichten
Ondersteunen bij de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting
Adviseren over de inrichting van de administratie

Welke werkzaamheden een boekhouder precies uitvoert, hangt af van de afspraken met de ondernemer.

Wanneer is een boekhouder interessant?

Een boekhouder kan vooral interessant zijn wanneer je als ondernemer praktische ondersteuning zoekt bij je administratie.

Denk bijvoorbeeld aan een zzp'er die weinig tijd wil besteden aan het verwerken van bonnetjes en facturen. Ook een kleine onderneming met een relatief overzichtelijke administratie kan veel hebben aan een boekhouder.

Een boekhouder kan bovendien helpen om structuur aan te brengen in de financiële administratie. Dat maakt het eenvoudiger om inzicht te krijgen in omzet, kosten, winst en openstaande betalingen.

Wat doet een accountant?

Een accountant houdt zich bezig met financiële informatie en de betrouwbaarheid daarvan. Accountants kunnen onder meer jaarrekeningen samenstellen, beoordelen en controleren. Daarnaast adviseren zij ondernemingen over financiële, fiscale en bedrijfseconomische onderwerpen.

Het accountantsberoep is in Nederland wettelijk gereguleerd. Er zijn twee wettelijk beschermde accountantstitels: Accountant-Administratieconsulent (AA) en Registeraccountant (RA). Alleen professionals die aan de wettelijke voorwaarden voldoen en in het accountantsregister staan ingeschreven, mogen deze titels voeren.

Een accountant kan bijvoorbeeld werkzaamheden uitvoeren op het gebied van:

Jaarrekeningen
Samenstellingsopdrachten
Beoordelingsopdrachten
Controleopdrachten
Financiële rapportages
Belastingadvies
Bedrijfseconomisch advies
Ondernemingsadvies
Bedrijfsopvolging
Financieringsvraagstukken

Niet iedere accountant voert al deze werkzaamheden uit. De bevoegdheden en dienstverlening hangen onder meer samen met de titel, de opdracht en de organisatie waarvoor de accountant werkt.

Wat is het verschil tussen een AA- en RA-accountant?

In Nederland bestaan twee beschermde accountantstitels: AA en RA.

Een AA-accountant, voluit Accountant-Administratieconsulent, richt zich traditioneel sterk op het mkb. Een AA kan ondernemers bijvoorbeeld ondersteunen bij jaarrekeningen, administratie, belastingen, financiering en bedrijfseconomische vraagstukken.

Een RA-accountant, voluit Registeraccountant, is onder andere gespecialiseerd in het controleren van jaarrekeningen en financiële overzichten. RA-accountants zijn daardoor vaak actief bij grotere organisaties en in de controlepraktijk.

De scheiding is in de praktijk niet absoluut. Een AA kan bijvoorbeeld ook controlewerkzaamheden uitvoeren wanneer daarvoor aan de voorwaarden wordt voldaan. Ook kunnen RA-accountants werkzaam zijn voor mkb-ondernemingen.

Boekhouder of accountant: wie heb je nodig?

De keuze tussen een boekhouder of accountant hangt vooral af van de omvang, complexiteit en behoeften van je onderneming.

Voor veel kleine ondernemers ligt een boekhouder voor de hand wanneer de belangrijkste behoefte bestaat uit administratieve ondersteuning. Heb je daarnaast complexe financiële vraagstukken, specifieke accountantswerkzaamheden of behoefte aan een formele controle, dan kan een accountant geschikter zijn.

Een praktische vuistregel:

Alleen hulp bij de administratie: boekhouder
Administratie en financieel advies: boekhouder of accountant
Jaarrekening samenstellen: boekhouder of accountant, afhankelijk van de gewenste dienstverlening
Jaarrekening laten beoordelen: accountant
Jaarrekening laten controleren: bevoegde accountant
Complexe financiële structuur: vaak accountant en eventueel fiscalist
Groeien, bedrijfsovername of bedrijfsopvolging: accountant kan meerwaarde bieden

Het is daarbij verstandig om niet uitsluitend naar de functienaam te kijken. Een ervaren boekhouder kan voor een kleine onderneming uitstekend aansluiten, terwijl een accountant voor bepaalde situaties noodzakelijk of wenselijk kan zijn.

Wat kost een boekhouder of accountant?

De kosten van een boekhouder of accountant verschillen sterk per onderneming. Er bestaat geen vast bedrag dat voor iedere ondernemer geldt.

De prijs wordt onder andere beïnvloed door:

Het aantal transacties
De rechtsvorm
Het aantal medewerkers
De complexiteit van de administratie
Het aantal aangiften
De gewenste dienstverlening
De frequentie van rapportages
De omvang van de jaarrekening
De benodigde advieswerkzaamheden
De complexiteit van fiscale vraagstukken

Een zzp'er met een eenvoudige administratie heeft doorgaans andere behoeften dan een bv met personeel, voorraad, meerdere aandeelhouders en internationale transacties.

Vergelijk daarom niet alleen de maandprijs. Kijk vooral naar wat er daadwerkelijk bij de dienstverlening is inbegrepen.

Waar moet je op letten bij de prijs?

Vraag voordat je een boekhouder of accountant inschakelt welke werkzaamheden onderdeel zijn van het tarief.

Let bijvoorbeeld op:

Is de btw-aangifte inbegrepen?
Is de inkomstenbelasting inbegrepen?
Is de jaarrekening inbegrepen?
Zijn adviesgesprekken inbegrepen?
Zijn extra administratieve handelingen apart gefactureerd?
Geldt een vast maandbedrag of een uurtarief?
Zijn er extra kosten tijdens de jaarafsluiting?
Hoe worden wijzigingen in de onderneming verwerkt?

Een goedkope dienstverlener kan uiteindelijk duurder uitvallen wanneer veel werkzaamheden buiten het abonnement vallen.

Boekhouder of accountant voor een zzp'er

Voor een zzp'er is een boekhouder vaak een praktische keuze wanneer de administratie overzichtelijk is en vooral ondersteuning nodig is bij de dagelijkse financiële werkzaamheden.

Een zzp'er kan bijvoorbeeld een boekhouder inschakelen voor het verwerken van inkomsten en uitgaven, btw-aangiften en het controleren van de administratie.

Een accountant kan interessanter worden wanneer de onderneming complexer wordt of wanneer de ondernemer behoefte heeft aan uitgebreider financieel advies.

Denk bijvoorbeeld aan:

Sterke omzetgroei
Personeel aannemen
Investeringen
Een bv-structuur
Meerdere ondernemingen
Bedrijfsfinanciering
Bedrijfsoverdracht
Complexere fiscale vraagstukken

Er is dus niet één juiste keuze voor iedere zzp'er.

Boekhouder of accountant voor een bv

Bij een bv spelen vaak meer financiële en juridische aspecten dan bij een eenvoudige eenmanszaak. De administratie kan complexer zijn en er kunnen aanvullende verplichtingen gelden.

Een accountant kan in zo'n situatie waardevol zijn voor bijvoorbeeld de jaarrekening, financiële analyse, advisering en bepaalde accountantsopdrachten.

Dat betekent niet dat iedere bv automatisch een accountant nodig heeft voor alle financiële werkzaamheden. Een onderneming kan bijvoorbeeld de dagelijkse administratie door een boekhouder laten uitvoeren en voor specifieke werkzaamheden samenwerken met een accountant.

Wanneer is een accountant bij een bv belangrijk?

Een accountant kan met name relevant zijn wanneer:

De onderneming groeit.
Er meerdere aandeelhouders zijn.
Er externe financiering nodig is.
Er sprake is van een bedrijfsovername.
De onderneming onderdeel wordt van een grotere structuur.
Er specifieke controle- of beoordelingswerkzaamheden nodig zijn.
Er complexe financiële of fiscale vraagstukken ontstaan.

Voor wettelijke controleverplichtingen gelden specifieke wettelijke criteria en bevoegdheden. Controleer daarom bij twijfel altijd welke verplichtingen voor jouw onderneming gelden.

Kan een boekhouder een jaarrekening maken?

Ja, een boekhouder kan in de praktijk financiële jaarstukken of een jaaroverzicht voor een onderneming opstellen. Het belangrijke onderscheid is echter tussen het opstellen van financiële stukken en een formele accountantsopdracht.

Een accountant kan bijvoorbeeld een jaarrekening samenstellen. Bij een samenstellingsopdracht verwerkt de accountant financiële informatie op basis van de aangeleverde gegevens en past daarbij professionele deskundigheid toe. Een samenstellingsopdracht is niet hetzelfde als een controle waarbij de accountant zekerheid verstrekt over de financiële informatie.

Daarom is het belangrijk om bij het vergelijken van aanbieders goed te kijken naar de exacte opdracht.

Wat is een samenstellingsverklaring?

Een samenstellingsopdracht houdt in dat een accountant financiële informatie samenstelt tot bijvoorbeeld een jaarrekening. Daarbij geeft de accountant geen oordeel zoals bij een controle- of beoordelingsopdracht.

Dat verschil is belangrijk. Een jaarrekening die door een accountant is samengesteld, is niet hetzelfde als een gecontroleerde jaarrekening.

Vraag daarom altijd welke vorm van dienstverlening je daadwerkelijk nodig hebt.

Wanneer heb je een accountant nodig?

Of je verplicht een accountant moet inschakelen, hangt af van de omstandigheden van je onderneming en het soort opdracht.

Een belangrijke situatie is de wettelijke controle van de jaarrekening. Daarvoor gelden wettelijke criteria en specifieke eisen aan de accountant en accountantsorganisatie. Niet iedere accountant is automatisch bevoegd om iedere wettelijke controle uit te voeren.

Daarnaast kan een onderneming vrijwillig kiezen voor een accountant. Bijvoorbeeld omdat een bank, investeerder, aandeelhouder of andere belanghebbende behoefte heeft aan meer zekerheid over de financiële informatie.

Een accountant kan dus ook worden ingeschakeld wanneer dat niet strikt wettelijk verplicht is.

Hoe kies je een goede boekhouder of accountant?

De beste keuze hangt niet alleen af van prijs of afstand. Vooral de aansluiting bij jouw onderneming is belangrijk.

Let bij het vergelijken op de volgende punten:

Heeft de professional ervaring met jouw rechtsvorm?
Heeft het kantoor klanten in jouw branche?
Welke diensten zijn inbegrepen?
Werkt het kantoor digitaal?
Welke boekhoudsoftware wordt ondersteund?
Hoe snel kun je antwoord verwachten?
Krijg je een vast aanspreekpunt?
Is er ruimte voor financieel advies?
Hoe transparant zijn de tarieven?
Welke opleidingen en kwalificaties heeft de professional?
Is de accountant ingeschreven in het NBA-register als hij of zij zich als accountant presenteert?

De titel accountant is wettelijk beschermd. Je kunt daarom controleren of iemand als accountant staat ingeschreven in het openbare accountantsregister.

Welke vragen kun je stellen?

Voordat je een overeenkomst afsluit, kun je bijvoorbeeld vragen:

Welke werkzaamheden voeren jullie voor mijn onderneming uit?
Wat kost de dienstverlening per maand of per jaar?
Welke werkzaamheden zijn niet inbegrepen?
Heb ik volgens jullie situatie een boekhouder of accountant nodig?
Hebben jullie ervaring met mijn branche?
Welke software gebruiken jullie?
Wie wordt mijn vaste contactpersoon?
Hoe vaak bespreken we mijn financiële situatie?
Kunnen jullie ook adviseren over groei en investeringen?
Zijn er aanvullende kosten voor de jaarafsluiting?

Met deze vragen krijg je sneller inzicht in het verschil tussen verschillende aanbieders.

Boekhouder of accountant vergelijken: waar let je op?

Wanneer je meerdere financiële dienstverleners vergelijkt, kijk dan verder dan alleen de prijs.

Een goede vergelijking bestaat uit minimaal vier onderdelen: deskundigheid, dienstverlening, communicatie en kosten.

Een eenvoudig vergelijkingsmodel:

Criterium	Waar let je op?
Deskundigheid	Opleiding, ervaring en specialisatie
Branchekennis	Ervaring met vergelijkbare ondernemingen
Diensten	Administratie, aangiften, jaarrekening en advies
Bereikbaarheid	Reactiesnelheid en vaste contactpersoon
Software	Koppelingen en digitale verwerking
Prijs	Vast tarief, uurtarief en aanvullende kosten
Schaalbaarheid	Kan het kantoor meegroeien met je onderneming?
Accountantsbevoegdheid	Relevant wanneer specifieke accountantsopdrachten nodig zijn

Een kleine ondernemer heeft mogelijk vooral behoefte aan snelheid en praktische ondersteuning. Een groeiende onderneming kan juist meer waarde hechten aan financiële analyses en strategisch advies.

Wat is beter: een boekhouder of accountant?

Er is geen algemene winnaar. Een boekhouder is niet automatisch minder geschikt dan een accountant en een accountant is niet automatisch de beste keuze voor iedere onderneming.

Voor eenvoudige administratieve werkzaamheden kan een boekhouder uitstekend aansluiten. Wanneer specifieke accountantswerkzaamheden, controle, beoordeling of uitgebreid financieel advies nodig zijn, kan een accountant de betere keuze zijn.

De juiste vraag is daarom niet: "Wie is beter?" maar: "Welke financiële ondersteuning heeft mijn onderneming nodig?"

Kijk vervolgens naar de werkzaamheden die een professional daadwerkelijk aanbiedt.

Veelgestelde vragen over boekhouder of accountant

Een boekhouder richt zich voornamelijk op de financiële administratie. Een accountant heeft een wettelijk gereguleerd beroep en kan daarnaast specifieke accountantswerkzaamheden uitvoeren, zoals het samenstellen, beoordelen of controleren van financiële informatie. De titel accountant is in Nederland wettelijk beschermd.

Niet iedere zzp'er heeft een accountant nodig. Bij een overzichtelijke administratie kan een boekhouder voldoende ondersteuning bieden. Een accountant kan interessanter worden bij groei, complexe financiële vraagstukken, financiering, bedrijfsopvolging of specifieke accountantswerkzaamheden.

Dat hoeft niet altijd zo te zijn. De kosten hangen vooral af van de werkzaamheden, complexiteit en omvang van de onderneming. Vergelijk daarom de totale dienstverlening en eventuele aanvullende kosten in plaats van alleen het maandtarief.

Ja, veel boekhouders verzorgen of ondersteunen bij btw-aangiften. Spreek vooraf duidelijk af of deze werkzaamheden onderdeel zijn van het abonnement of afzonderlijk worden gefactureerd.

Een boekhouder kan financiële jaarstukken of jaaroverzichten opstellen. Dat is iets anders dan een formele accountantsopdracht. Een accountant kan onder meer een jaarrekening samenstellen, beoordelen of controleren, afhankelijk van de opdracht en bevoegdheden.

AA staat voor Accountant-Administratieconsulent. De AA-accountant richt zich traditioneel sterk op het mkb en kan ondernemers onder meer ondersteunen bij jaarrekeningen, administratie en financieel advies.

RA staat voor Registeraccountant. RA-accountants zijn onder meer actief in de controle van jaarrekeningen en financiële overzichten. Welke opdrachten een accountant mag uitvoeren, hangt onder andere af van de bevoegdheden en de organisatie waarvoor de accountant werkt.

Ja. In Nederland zijn de titels Accountant-Administratieconsulent (AA) en Registeraccountant (RA) wettelijk beschermd. Alleen personen die aan de wettelijke voorwaarden voldoen en in het accountantsregister staan ingeschreven, mogen deze titels voeren.

Een accountant houdt zich bezig met financiële informatie en de betrouwbaarheid daarvan. Afhankelijk van de opdracht kan een accountant jaarrekeningen samenstellen, beoordelen of controleren en daarnaast financieel of bedrijfseconomisch advies geven.

Dat hangt af van de wettelijke situatie van de onderneming en de specifieke opdracht. Voor bepaalde ondernemingen kan een wettelijke controle van de jaarrekening verplicht zijn. Daarvoor gelden specifieke criteria en bevoegdheden.

Ja. Een onderneming kan de dagelijkse administratie bijvoorbeeld door een boekhouder laten verzorgen en voor specifieke werkzaamheden samenwerken met een accountant. De taken kunnen zo worden verdeeld op basis van expertise en behoefte.

Samenvatting

Het verschil tussen een boekhouder of accountant zit vooral in de aard van het werk, de wettelijke status en de bevoegdheden. Een boekhouder richt zich voornamelijk op het verwerken en organiseren van de financiële administratie. Denk aan facturen, bonnetjes, banktransacties, btw-aangiften en financiële overzichten.

Een accountant heeft een wettelijk gereguleerd beroep. In Nederland zijn AA en RA beschermde accountantstitels. Accountants kunnen, afhankelijk van hun bevoegdheden en opdracht, jaarrekeningen samenstellen, beoordelen of controleren en ondernemers adviseren over financiële en bedrijfseconomische vraagstukken.

Voor een zzp'er of kleine onderneming kan een boekhouder vaak een praktische oplossing zijn. Naarmate een onderneming groeit of financieel complexer wordt, kan de expertise van een accountant belangrijker worden. Bij specifieke accountantsopdrachten of wettelijke controle gelden bovendien aanvullende voorwaarden.

De beste keuze hangt daarom af van jouw rechtsvorm, administratie, groeifase en financiële behoeften. Vergelijk niet alleen tarieven, maar kijk ook naar ervaring, dienstverlening, bereikbaarheid, branchekennis en kwalificaties.

Wil je een geschikte financiële professional vinden? Via Zakenplein kun je bedrijven en zakelijke dienstverleners ontdekken en vergelijken. Zo kun je gericht zoeken naar een boekhouder, accountant of andere financiële specialist die aansluit bij jouw onderneming.